Masz stary piec na węgiel albo drewno i zastanawiasz się nad pompą ciepła? A może planujesz większą modernizację domu – wymianę ogrzewania, ocieplenie budynku, nowe okna czy modernizację instalacji grzewczej?
Program Czyste Powietrze nadal daje możliwość uzyskania wysokiego dofinansowania. Trzeba jednak wiedzieć, że obecne zasady są znacznie bardziej szczegółowe niż kilka lat temu.
Nie wystarczy już samo stwierdzenie: „mam stary piec, więc należy mi się dotacja”. Liczy się między innymi dochód, stan energetyczny domu, rodzaj obecnego ogrzewania, okres posiadania nieruchomości oraz zakres prac wynikający z audytu energetycznego.
Poniżej odpowiadamy na najczęstsze pytania i wyjaśniamy aktualne zasady programu Czyste Powietrze obowiązujące dla wniosków składanych od 20 lipca 2026 r.
Program jest skierowany do osób fizycznych będących właścicielami lub współwłaścicielami domu jednorodzinnego albo wydzielonego w takim domu lokalu mieszkalnego posiadającego odrębną księgę wieczystą.
Nie każdy właściciel kwalifikuje się jednak automatycznie. Trzeba jeszcze spełnić warunki dotyczące między innymi okresu własności, dochodów, wieku budynku i planowanego zakresu inwestycji.
Co ważne, dofinansowanie można otrzymać tylko na jeden budynek lub lokal, a osoba, która skorzystała już z programu na inną nieruchomość na podstawie wniosku złożonego od 22 kwietnia 2024 r., nie może ponownie skorzystać z programu na kolejny budynek.
Podstawowa zasada mówi o minimum 3 latach własności lub współwłasności przed złożeniem wniosku.
Od 20 lipca 2026 r. obowiązuje jednak więcej wyjątków.
Jeżeli nabyłeś co najmniej 50% udziału w nieruchomości w drodze zakupu, wystarczy minimum rok własności.
Roczny okres wystarczy również wtedy, gdy co najmniej 50% udziałów zostało nabytych w drodze darowizny albo umowy dożywocia od wstępnych, czyli np. rodziców lub dziadków.
W przypadku nabycia nieruchomości w drodze spadku albo zasiedzenia wymóg trzyletniego okresu własności nie obowiązuje.
Jeżeli kupiłeś co najmniej 50% udziałów w nieruchomości i jesteś jej właścicielem minimum rok – tak, możesz spełniać warunek dotyczący okresu własności.
To jedna z istotnych zmian wprowadzonych od 20 lipca 2026 r. Wcześniej trzyletni okres własności wykluczał część osób, które kupiły starszy dom i chciały szybko przeprowadzić jego modernizację.
Nie. Program jest przeznaczony dla istniejących, starszych budynków.
Dofinansowania nie udziela się dla budynku lub lokalu, jeśli po 31 grudnia 2020 r. został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub zatwierdzenie projektu albo dokonano zgłoszenia budowy lub robót budowlanych, gdy pozwolenie nie było wymagane.
W praktyce program dotyczy więc domów budowanych na podstawie formalności dokonanych najpóźniej do 31 grudnia 2020 r.
Tak, jeżeli znajdujące się w domu źródło ciepła kwalifikuje się do wymiany i pozostałe warunki programu są spełnione.
Przykładowo przy budynku o zapotrzebowaniu na energię użytkową poniżej 80 kWh/(m²·rok), jeżeli znajduje się w nim nieefektywne źródło ciepła na paliwo stałe niższe niż 5 klasa, program pozwala na jego demontaż i montaż nowego, kwalifikowanego źródła ciepła.
Nie oznacza to jednak, że najpierw należy wybrać pompę ciepła, a dopiero później sprawdzać warunki programu.
Obecnie pierwszym krokiem powinno być określenie rzeczywistego stanu energetycznego budynku.
Tak.
Audyt energetyczny trzeba wykonać przed rozpoczęciem inwestycji. Na jego podstawie powstaje Dokument Podsumowujący Audyt Energetyczny – DPAE, który określa wymagany zakres przedsięwzięcia.
Do wniosku o dofinansowanie dołącza się właśnie DPAE, a nie cały audyt. Pełny audyt trzeba jednak posiadać, przechowywać i w razie potrzeby przedstawić WFOŚiGW podczas kontroli.
Po zakończeniu inwestycji trzeba natomiast wykonać świadectwo charakterystyki energetycznej, które potwierdzi osiągnięty efekt.
To bardzo ważna zmiana w podejściu do dotacji. Zakres inwestycji nie powinien być dobierany „na oko”. Najpierw sprawdzamy budynek, a dopiero później wiadomo, co rzeczywiście należy w nim wykonać.
Ponieważ od niego zależy, jaki zakres prac może lub musi zostać wykonany.
Program dzieli budynki na trzy grupy:
| Zapotrzebowanie na energię użytkową przed inwestycją | Co może obejmować inwestycja? |
|---|---|
| poniżej 80 kWh/(m²·rok) | wymiana nieefektywnego źródła ciepła |
| 80–140 kWh/(m²·rok) | wymiana źródła ciepła, termomodernizacja albo oba zakresy |
| powyżej 140 kWh/(m²·rok) | termomodernizacja lub wymiana źródła razem z termomodernizacją |
Jeżeli dom znajduje się w przedziale 80–140 kWh/(m²·rok) i wykonywana jest termomodernizacja, po zakończeniu prac trzeba osiągnąć maksymalnie 80 kWh/(m²·rok) oraz co najmniej 40-procentową redukcję zapotrzebowania.
Jeżeli budynek ma zapotrzebowanie powyżej 140 kWh/(m²·rok), po inwestycji trzeba zejść do maksymalnie 140 kWh/(m²·rok) i jednocześnie zmniejszyć zapotrzebowanie o minimum 40%.
Dlatego w bardzo słabo ocieplonym domu sama wymiana starego pieca na pompę ciepła może nie wystarczyć do spełnienia warunków programu. Najpierw może być potrzebna odpowiednia termomodernizacja.
Nie.
Jeżeli w budynku znajduje się już efektywne źródło ciepła w rozumieniu programu, nie można po prostu uzyskać dotacji na kolejne źródło ogrzewania.
Przykładowo, jeżeli dom jest ogrzewany sprawnym kotłem gazowym uznawanym przez program za efektywne źródło, nie otrzymamy dotacji tylko po to, aby wymienić go na pompę ciepła. W określonych przypadkach możliwe może być natomiast dofinansowanie samej termomodernizacji wynikającej z audytu.
Jeżeli kocioł gazowy jest istniejącym, efektywnym źródłem ogrzewania budynku, co do zasady nie otrzymamy dofinansowania na kolejne nowe źródło ciepła.
Program nie dofinansowuje też obecnie zakupu nowych kotłów gazowych.
Każdą sytuację, w której w domu znajduje się kilka różnych źródeł ogrzewania, warto jednak ocenić indywidualnie przed rozpoczęciem inwestycji.
Jeżeli stare źródło ciepła jest wymieniane w ramach programu, musi zostać trwale wyłączone z użytkowania.
Trzeba to również odpowiednio udokumentować, np. kartą zezłomowania albo właściwym protokołem.
Nie można więc dostać dotacji na nowe ogrzewanie, a starego kopciucha zostawić podłączonego jako dodatkowe źródło „na mrozy”.
Inaczej może wyglądać sytuacja kominka używanego wyłącznie rekreacyjnie. Program dopuszcza jego pozostawienie pod określonymi warunkami, między innymi gdy spełnia wymagania ekoprojektu i odpowiednich uchwał antysmogowych.
Obecnie program przewiduje trzy poziomy dofinansowania.
Podstawowy poziom – do 40% kosztów kwalifikowanych. Roczny dochód wnioskodawcy może wynosić maksymalnie 135 000 zł.
Podwyższony poziom – do 70% kosztów kwalifikowanych. Dochód wynosi maksymalnie 2 250 zł miesięcznie na osobę w gospodarstwie wieloosobowym albo 3 150 zł miesięcznie w gospodarstwie jednoosobowym.
Najwyższy poziom – do 100% kosztów kwalifikowanych. Dochód wynosi maksymalnie 1 300 zł miesięcznie na osobę w gospodarstwie wieloosobowym albo 1 800 zł miesięcznie w gospodarstwie jednoosobowym. Do najwyższego poziomu mogą również kwalifikować określone świadczenia wskazane w programie.
Jest jednak bardzo ważny dodatkowy warunek: najwyższy poziom dofinansowania przysługuje tylko dla budynku, którego zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania przekracza 140 kWh/(m²·rok).
W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą obowiązują dodatkowo limity dotyczące przychodu z działalności.
Nie zawsze.
To bardzo ważne, ponieważ hasło „100% dotacji” może być mylące.
Poziomy 40%, 70% i 100% odnoszą się do kosztów kwalifikowanych, a jednocześnie dla poszczególnych elementów inwestycji obowiązują maksymalne limity dofinansowania.
Jeżeli więc wykonawca sprzeda urządzenie lub usługę znacznie drożej niż przewiduje limit programu, różnicę pokrywa właściciel domu.
Przykładowo dla pompy ciepła powietrze/woda o podwyższonej klasie efektywności energetycznej maksymalna dotacja wynosi obecnie 14 080 zł w poziomie podstawowym, 24 640 zł w poziomie podwyższonym oraz 35 200 zł w poziomie najwyższym.
Do tego osobno mogą kwalifikować się m.in. określone koszty instalacji c.o. i c.w.u., audytu, świadectwa energetycznego czy prac termomodernizacyjnych.
Dla budynku z zapotrzebowaniem powyżej 140 kWh/(m²·rok) całkowita maksymalna kwota w przykładowym wariancie z pompą ciepła powietrze/woda o podwyższonej klasie efektywności może sięgać 140 300 zł przy najwyższym poziomie dofinansowania. Nie oznacza to jednak, że każdy beneficjent otrzyma taką kwotę – wysokość dotacji zależy od rzeczywistego zakresu inwestycji i kosztów kwalifikowanych.
Nie.
Pompa ciepła musi spełniać wymagania programu oraz znajdować się na Liście Zielonych Urządzeń i Materiałów – ZUM.
Przy wnioskach składanych od 31 marca 2025 r. kwalifikowalność urządzenia sprawdza się zasadniczo na dzień wystawienia faktury końcowej. Jeżeli urządzenie zostało zawieszone lub usunięte z listy ZUM wcześniej, znaczenie może mieć również faktura zaliczkowa zgodnie ze szczegółowymi zasadami programu.
Dlatego przed zamówieniem pompy warto sprawdzić nie tylko jej moc czy cenę, ale również aktualny status konkretnego modelu na liście ZUM.
Nie.
Lista ZUM potwierdza spełnienie określonych wymagań programu, ale nie mówi, czy dana pompa jest odpowiednia dla konkretnego domu.
Urządzenie nadal trzeba właściwie dobrać do zapotrzebowania budynku, parametrów instalacji grzewczej, sposobu przygotowania ciepłej wody oraz potrzeb mieszkańców.
To szczególnie ważne, ponieważ pompa ciepła jest inwestycją na wiele lat. Spełnienie warunków dotacji jest ważne, ale równie ważne jest to, żeby system później pracował prawidłowo i ekonomicznie.
Program dopuszcza poniesienie niektórych kosztów przed złożeniem wniosku – co do zasady pierwsza faktura nie może być jednak wystawiona wcześniej niż 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku.
Nie oznacza to jednak, że warto najpierw zrobić modernizację, a później myśleć o formalnościach.
Audyt energetyczny musi być wykonany przed rozpoczęciem inwestycji, a zakres wykonanych prac musi być zgodny z DPAE.
Dlatego najbezpieczniejsza kolejność jest prosta:
najpierw sprawdzenie możliwości skorzystania z programu i audyt, później zakres prac i dobór urządzeń, a dopiero na końcu realizacja inwestycji.
Standardowo inwestycję trzeba zakończyć w ciągu 24 miesięcy od dnia złożenia wniosku o dofinansowanie.
W wyjątkowych sytuacjach można wystąpić o przedłużenie tego terminu maksymalnie o 6 miesięcy. Według zasad obowiązujących od 20 lipca 2026 r. takie przedłużenie może zostać zastosowane więcej niż raz, jeżeli wystąpią szczególne, niezależne od beneficjenta okoliczności. Każdy taki przypadek ocenia WFOŚiGW.
Tak. W podwyższonym i najwyższym poziomie dofinansowania możliwe jest prefinansowanie do 35%, ale wyłącznie za pośrednictwem operatora programu.
Od 20 lipca 2026 r. czas na wykonanie zakresu prac objętego zaliczką wynosi 180 dni od dnia jej wypłaty. Następnie beneficjent ma co do zasady 30 dni na złożenie wniosku o płatność rozliczającego zaliczkę.
Operator pomaga beneficjentowi przejść przez proces związany z programem – od przygotowania inwestycji aż do jej rozliczenia.
Współpraca z operatorem jest obowiązkowa, jeśli wnioskodawca ubiega się o najwyższy poziom dofinansowania albo chce skorzystać z prefinansowania.
Przy podwyższonym poziomie dofinansowania bez prefinansowania pomoc operatora jest dobrowolna.
Możesz, ale powierzchnia wykorzystywana na działalność ma znaczenie.
Jeżeli działalność jest prowadzona tylko na części budynku, wysokość kosztów kwalifikowanych jest odpowiednio pomniejszana.
Jeżeli jednak działalność gospodarcza zajmuje więcej niż 30% całkowitej powierzchni budynku lub lokalu, przedsięwzięcie nie kwalifikuje się do programu.
Dodatkowe ograniczenia dotyczą również przychodów z działalności przy podwyższonym i najwyższym poziomie dofinansowania.
Nie od pytania: „Jaką pompę mam kupić?” i nie od pytania: „Ile dokładnie dostanę dotacji?”
Najpierw trzeba sprawdzić sam budynek.
Czy znajdujące się w nim źródło ciepła kwalifikuje się do wymiany? Jakie jest rzeczywiste zapotrzebowanie domu na energię? Czy wystarczy wymiana ogrzewania, czy potrzebna będzie również termomodernizacja? Jakiej mocy źródło ciepła będzie potrzebne po wykonaniu wszystkich prac? Dopiero później można policzyć realny koszt inwestycji i możliwe dofinansowanie.
Program Czyste Powietrze może znacząco obniżyć koszt wymiany starego ogrzewania i poprawy efektywności energetycznej domu.
Nie warto jednak dobierać całego systemu wyłącznie pod maksymalną możliwą dotację.
To nie program będzie później ogrzewał Twój dom, tylko zamontowane urządzenie.
Dlatego pompa ciepła powinna być przede wszystkim dopasowana do rzeczywistego zapotrzebowania budynku, instalacji grzewczej i oczekiwań domowników. Dopiero później trzeba sprawdzić, jak inwestycję prawidłowo przeprowadzić i rozliczyć w ramach programu.
Jeżeli masz jeszcze stary piec na węgiel lub drewno i myślisz o zmianie ogrzewania – odezwij się do nas.
Sprawdzimy, jakie rozwiązanie może mieć sens w Twoim domu, przeanalizujemy instalację i dobierzemy odpowiednią pompę ciepła. Jeżeli inwestycja ma być realizowana z dofinansowaniem, od początku warto zaplanować ją tak, żeby zastosowane urządzenia i zakres prac były zgodne zarówno z potrzebami domu, jak i wymaganiami programu.
Najpierw sprawdzamy i liczymy. Dopiero później dobieramy urządzenia i planujemy inwestycję.
autor: Milena Legacka
*Artykuł został przygotowany na podstawie zasad programu Czyste Powietrze obowiązujących dla wniosków składanych od 20 lipca 2026 r. Stan informacji: 28 sierpnia 2026 r. Program może być aktualizowany, dlatego przed rozpoczęciem inwestycji należy każdorazowo sprawdzić aktualne dokumenty NFOŚiGW i właściwego WFOŚiGW. Ostateczna kwalifikacja beneficjenta oraz wysokość przyznanego dofinansowania zależą od jego indywidualnej sytuacji i zakresu przedsięwzięcia.
